ETS-2 vanaf 2028: PBL waarschuwt voor €20 per maand extra op gasrekening

Wat ETS-2 is

ETS-2 staat voor Emissions Trading System 2, de uitbreiding van het Europese emissiehandelssysteem naar transportbrandstof en gebouwverwarming. Het bestaande ETS-1 geldt al sinds 2005 voor de zware industrie en elektriciteitsopwekking — die betalen momenteel rond de €75 per ton CO₂. ETS-2 voegt daar de "vergeten" sectoren aan toe: de benzine en diesel aan de pomp en het aardgas in de cv-ketel.

Mechanisme: brandstof- en gasleveranciers moeten vanaf 2028 uitstootrechten kopen voor elke ton CO₂ die hun product veroorzaakt bij verbranding. Die kosten worden doorberekend aan de eindgebruiker. Geen aparte regel op uw factuur, maar een hogere prijs per kubieke meter gas of liter brandstof. Elk jaar daalt de totale hoeveelheid beschikbare rechten — daarmee dwingt het systeem verduurzaming af.

Oorspronkelijk zou ETS-2 in 2027 starten. Tijdens de onderhandelingen vorig jaar over het EU-klimaatdoel 2040 werd de invoering met een jaar uitgesteld naar 2028. Het uitstel leverde direct een gat van €4 miljard in de Nederlandse begroting voor 2027 op, omdat het kabinet al rekende met die ETS-2-inkomsten.

Wat de prijsverhoging in de praktijk betekent

De Europese Commissie neemt in de eerste jaren maatregelen om de prijs onder €57 per ton CO₂ te houden. Concreet komt dat neer op:

• Aardgas: ongeveer €0,10 per m³ extra
• Benzine: ongeveer €0,14 per liter extra
• Diesel: vergelijkbare orde van grootte

Die prijsdemping heeft een beperkte duur. Vanaf 2030 kan de CO₂-prijs flink oplopen omdat de hoeveelheid beschikbare rechten elk jaar verder afneemt. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft daar concrete scenario's voor doorgerekend:

• Een rijtjeswoning met gasverwarming: €20 per maand (€240 per jaar) extra op de gasrekening vanaf 2030
• Wie 13.000 km per jaar rijdt in een benzineauto: ongeveer €20 per maand extra brandstofkosten
• Voor vrijstaande woningen of grootverbruikers ligt het bedrag fors hoger
• Wie elektrisch rijdt en met een warmtepomp verwarmt: vrijwel geen impact

Voor middelgrote kantoren of bedrijfspanden op gas tikt het snel aan. Een gasgestookt pand van 1.500 m² met cv-installatie betaalt bij vol-doorberekende ETS-2 al snel duizenden euro's per jaar extra. Voor portefeuilles met meerdere panden is de optelsom navenant.

Hoe de prijs zich exact gaat ontwikkelen is onzeker — de markt bepaalt 'm. Snelle verduurzaming van het wagenpark en de woningvoorraad houdt het aanbod aan rechten ruim en de prijs laag. Achterblijvende verduurzaming maakt rechten schaars en jaagt de prijs op.

Vier groepen die het hardst geraakt worden

Groep 1: woningen met label C of slechter. Een woning met label F of G verbruikt 2 tot 3 keer zoveel gas als dezelfde woning met label A. ETS-2 vergroot het verschil tussen "goed geïsoleerd" en "slecht geïsoleerd" verder. Een eigenaar van een label-G-woning betaalt straks niet alleen méér gas — die méér wordt ook nog eens duurder per eenheid.

Groep 2: huurders die afhankelijk zijn van hun verhuurder. Het PBL wijst hier specifiek op: een huurder kan niet zelf besluiten om van cv-ketel naar warmtepomp over te stappen. Zonder actie van de verhuurder of gemeente blijft de huurder zitten met een hogere energierekening. Voor sociale verhuurders en commerciële beleggers betekent dat een toenemende druk om versneld te verduurzamen — anders raakt de verhuurbaarheid in het geding.

Groep 3: VvE-complexen op collectieve gas-cv. Veel oudere appartementencomplexen hebben één centrale gasketel die alle bewoners deelt. De ETS-2-kosten gaan in de servicekosten. Verduurzamen vereist VvE-besluitvorming, gemiddeld een traject van 2 tot 4 jaar. Wie nu begint is op tijd voor 2028.

Groep 4: utiliteit en bedrijfspanden met gas-gestookte verwarming. Vooral oudere kantoren, scholen en winkelpanden zonder warmtepomp of warmtenet-aansluiting. ETS-2 stapelt bovenop de bestaande Paris Proof-doelstellingen en EPBD IV-eisen. Het wordt steeds duurder om "niets doen" te kiezen.

Hoe verduurzaming de impact verkleint

Het simpele verhaal: hoe minder gas u gebruikt, hoe minder ETS-2 u betaalt. Vier maatregelen die het verschil maken:

Schil-isolatie. Spouwmuur, dak, vloer en HR++-glas reduceren de warmtevraag met 30-60% — afhankelijk van de uitgangssituatie. Dat is direct minder gasverbruik en dus minder ETS-2-kosten. Bovendien blijven deze maatregelen 30-50 jaar effectief.

Warmtepomp of hybride installatie. Een warmtepomp gebruikt elektriciteit in plaats van gas. ETS-2 raakt warmtepomp-verbruik niet. Voor goed geïsoleerde woningen is volledig elektrisch verwarmen technisch en financieel haalbaar. Een hybride opstelling (warmtepomp + gas-bijwarmer) is een tussenstap voor wie nog niet helemaal kan switchen.

Aansluiting op warmtenet. In wijken waar een collectief warmtenet beschikbaar is, vervalt de individuele gasaansluiting. Het tarief van warmtenetten is gereguleerd via de Warmtewet en wordt los van ETS-2 vastgesteld.

Zonneboiler of zonnepanelen met warmwater-koppeling. Voor warm tapwater is dit een directe vervanger van gas-verbruik.

Compensatie en het Sociaal Klimaatfonds

Een deel van de ETS-2-inkomsten vloeit naar het Sociaal Klimaatfonds, waaruit EU-lidstaten maatregelen voor kwetsbare huishoudens kunnen bekostigen. Het Nederlandse kabinet wil met dit fonds onder meer "fixteams" inzetten die mensen helpen om hun woning te verduurzamen.

Het PBL noemt nog twee alternatieven voor de politiek:

• Prijscorridor met een vastgelegde minimum- en maximumprijs, om wilde schommelingen te voorkomen
• Klimabonus zoals in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland — een jaarlijkse uitkering aan alle huishoudens, gelijk per persoon. Dat behoudt de prikkel om minder te verbruiken (want besparen levert meer op dan de bonus), maar verhoogt het draagvlak

Beide opties vergen politieke besluitvorming en ruimte op de begroting — die er op dit moment niet is. Concreet beleid is er voor de meeste compensatie-routes nog niet.

Wat u nu het beste kunt doen

Voor de meeste klanten is de volgende stap een energielabel-update of maatwerkadvies. Daarmee krijgt u inzicht in:

1. Het huidige werkelijke energieverbruik van uw pand
2. Welke maatregelen voor uw specifieke pand het meest opleveren per geïnvesteerde euro
3. Welke subsidies (ISDE, BTW-teruggave, gemeentelijke regelingen) van toepassing zijn
4. De geschatte terugverdientijd inclusief de ETS-2-impact vanaf 2028

Een maatwerkadvies via Panda geeft u die berekening op pand-niveau. Voor portefeuille-eigenaren maken we een overzicht op portefeuille-niveau zodat u kunt prioriteren waar uw verduurzamings-budget de meeste impact heeft.

Tot slot

ETS-2 is geen apart probleem dat naast Paris Proof, EPBD IV of de label-C-deadline staat. Het versterkt elke bestaande prikkel om te verduurzamen. Wie de komende twee jaar gericht investeert, betaalt vanaf 2028 minder voor energie én voldoet aan toekomstige verplichtingen.

De keerzijde: niets doen is straks duurder dan ooit. PBL-onderzoeker Roel van der Veen vat het samen: beprijzing van CO₂ is een belangrijk onderdeel van effectief klimaatbeleid, "maar we weten ook dat beprijzing alleen niet voldoende is, zeker bij huishoudens". Verduurzaming mogelijk maken — niet alleen straffen — is dus net zo belangrijk als de heffing zelf.

Voor wie nu nog kan kiezen, is dit het moment om die keuze bewust te maken. Neem contact op of boek direct een maatwerkadvies om uw eigen situatie door te rekenen.

---

Bron: artikel NU.nl, "CO2-taks maakt gas en benzine vanaf 2028 duurder: 'Hulp nodig voor armsten'" (11 mei 2026), op basis van onderzoek Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).